آبگینه سازی در دوران عصر جدید

آبگينه سازی از جمله هنرهاي مهم و رو به رشد در دوران اسلامي بوده است. اين هنر در دوران سلجوقيان ايران و همزمان با آن در دوران فاطميان مصر، تجليگاه چنان ابتکارات بي بديلي است که عصر شکوهمند تاريخ شيشه گري اسلامي در هر دو سرزمين محسوب مي گردد. علاوه بر همزماني اين دو دوران، وجود روابط اقتصادي و فرهنگي بين دو ملت فرض وجود تاثير و تاثرات را در هنر آبگينه سازي هر چه بيشتر به ذهن متبادر مي کند. از اينرو چنين سوالي مطرح مي گردد که به چه ميزان تشابهات ميان آثار شيشه اي اين دو سرزمين وجود دارد. آيا نقوش روي آبگينه ها مي تواند به عنوان يکي از گزينه ها مورد توجه و استناد باشد. از اينرو هدف پژوهش حاضر، شناسايي وجوه اشتراک و افتراق نقوش آثار شيشه اي در دوران سلجوقيان و فاطميان به منظور دستيابي به مولفه هايي در شناخت و تفکيک آبگينه ايران و مصر است. به همين منظور، نمونه هايي از آثار شيشه اي متعلق به اين دو سرزمين در زمان حکمراني سلجوقيان و فاطميان طي سده هاي 5 و 6 هجري قمري، انتخاب و بررسي شد. اين تحقيق، به روش تطبيقي- تاريخي با استناد به منابع کتابخانه اي همراه با رويکردي تحليلي- توصيفي انجام شده است.

به صفحه ی آپارات ما مراجعه کنید.

به هنر کار روی شیشه، آبگینه می گویند. از هنرهای مربوط به آبگینه می توان به آئینه کاری، نقاشی پشت شیشه، معرق شیشه، تراش شیشه و ... اشاره کرد. هنرهای صناعی یکی از رشته های هنر سنتی است و آثار به دست آمده نشانگر چگونگی سیر تحول و تطور آن در طول تاریخ است. هنرهایی که ریشه در فرهنگ و اعتقادات ما داشته و با مدنیت و زندگی روزمره مردم عجین شده بود. هنرهای صناعی یا سنتی، هنرها و صنایع ظریفه ای هستند که در طول سده های متمادی با حفظ ریشه ها و سنت های خود رشد کرده، مراحل شکل گیری خود را گذرانده یا می گذرانند. آنچه که اکنون با نام صناعی مطرح می شود در حقیقت هنرهایی است که همراه با صنعت پیش رفته و گاهی جنبه صنعتی آن در جهت تولید و تکثیر زمانی وجه هنری آن اهمیت یافته است. کسب توانایی لازم در اجرای مراحل مختلف تولید آثار هنری و شناخت ابزار و وسایل مرتبط با این رشته و ارزیابی و ارزشیابی و کارشناسی آثار هنرهای صناعی و تحلیل و شناخت طرح ها و نقوش اصیل و نسبت آنها با فرهنگ از دیگر مزایای این هنر می باشد.


يكي از اساتيد باستان شناسي پكن و فعال در حوزه تاريخ و آثار باستاني معتقد است كه هنر آبگينه ايران در زمره گنجينه هاي ارزشمند هنري دنيا قرار دارد. پروفسور «چي دونگ فانگ» كه در دانشكده باستان شناسي دانشگاه پكن به تدريس دانشجويان علاقمند به اين رشته مشغول است، در گفت وگو با خبرنگار ايرنا اظهار داشت: هنر آبگينه ايراني در حوزه هنر شيشه سازي يكي از گرانبهاترين آثار هنري است كه بايد بيشتر به دنيا شناسانده شود. وي كه به تازگي از موزه آبگينه ايران بازديد كرده، مي گويد: در اين موزه آثاري را به چشم ديده ام كه از ديد من و هر پژوهشگر چيني علاقمند به اين رشته، آثاري آشنا محسوب مي شود. وي در توضيح سخنان خود گفت: در دوران امپراطوري سلسله «وي شمالي»، پادشاهان ساساني بارها به اعزام سفرا و نمايندگان خود به كشور چين اقدام كرده اند كه اين فرستادگان اغلب نمونه هايي از بهترين نقره جات، منسوجات و تحفه هايي گرانبها از جمله سكه هاي ساساني را با خود به چين مي آورده اند. اين محقق ارشد باستان شناسي كشور چين ادامه داد: طي ساليان اخير در اماكن مختلفي از چين از جمله مناطقي از شهرهاي «پكن، نينگ شيا، سين كيانگ، جيانگ سو، شان سي و شي اَن» آثاري از جمله آبگينه ها و شيشه هاي متعلق به عصر ساسانيان كشف شده كه برخي از آنها سالم از زمين خارج شده است.


پروفسور «چي» با اشاره به كشف مقادير قابل توجهي از آثار شيشه اي متعلق به صنایع دستی عصر ساساني در نقاط مختلف جهان، يادآور شد: اين احتمال وجود دارد كه ساسانيان برنامه ريزي ويژه اي در صنعت شيشه سازي داشته و حتي به صادرات محصولات خود به كشورهاي ديگر نيز اهتمام داشتند. ضمن آنكه مجموع مطالعات، پژوهش ها و كشفيات كنوني حاكي از آن است كه ايران عصر ساساني، سيستمي جامع، پيشرفته و كامل در حوزه توليد، فروش و توزيع محصولات شيشه اي داشته است. وي گفت كه اين روند در طول تاريخ ادامه داشته است كه اوج اين مراودات تجاري، در دوران اسلامي بود. وي خاطر نشان كرد كه دوران اسلام، ورود محصولات آبگينه و شيشه اي از ايران به چين چند برابر شد و بدون وقفه ادامه يافت. استاد باستان شناسي دانشگاه پكن همچنين گفت: براي نفوذ اين هنر ايراني در چين، كافي است به كشفيات معبد «فا مِن» در شهر «شي اَن» يا مجموعه بدست آمده از مقبره شاهزاده «سلسله ليائو» در شهر «ناي مان» در مغولستان توجه شود.



/ 0 نظر / 20 بازدید